Komisja Tatrzańska PZA przedstawia kalendarium rozmów i korespondencji prowadzonych w roku 2009 w sprawie bazy taternicko-noclegowej PZA na Hali Gąsienicowej i w rejonie Morskiego Oka.

W bieżącym roku odbyła się bardzo duża liczba spotkań przedstawicieli PZA z Dyrekcją Tatrzańskiego Parku Narodowego, z częścią Rady Naukowej TPN oraz w Ministerstwie Środowiska. Równocześnie prowadzono rozmowy i korespondencję z przedstawicielami TPN, nie tylko w związku z bazą taternicką, ale również w sprawie projektów Planu Ochrony TPN i zadań ochronnych TPN na lata 2010–2014, udostępnienia Tatr Zachodnich dla wspinania, Książek Wyjść Taternickich oraz bieżących spraw związanych z funkcjonowaniem bazy w okresie letnim.
Temat obozowisk taternickich na Hali Gąsienicowej i w rejonie Morskiego Oka był podejmowany również w prasie ogólnopolskiej, na stronach i forach internetowych oraz przez Wydawnictwa TPN: w kwartalniku Tatry i w Biuletynie TPN (wersja internetowa). W niniejszym kalendarium pragniemy sprostować niektóre informacje, które pojawiały się na łamach wyżej wymienionych mediów.

Styczeń 2009

W Zakopanem odbyło się spotkanie przedstawicieli Dyrekcji TPN, Fundacji Kukuczki i Polskiego Związku Alpinizmu na którym:
— PZA złożył pismo z wnioskiem o uwzględnienie w Planie Ochronie zapisu gwarantującego utrzymanie bazy noclegowej dla taterników na aktualnym poziomie ilości miejsc oraz zapisu uzależniającego funkcjonowanie obozowisk od prowadzonych na ich obszarze opracowań i ekspertyz dotyczących ich wpływu na środowisko przyrodnicze Tatr,
— przedstawiciele środowiska taternickiego po raz pierwszy oficjalnie otrzymali informację o likwidacji obozowiska na Polanie Szałasiska w roku 2010 (z powodu jego lokalizacji w strefie ochrony ścisłej). Szersza relacja ze spotkania znajduje się na stronach internetowych TPN i PZA.

Marzec 2009

TPN przesyła pismo do PZA, w którym prosi o usunięcie wszelkich konstrukcji i urządzeń związanych z funkcjonowaniem obozowiska taternickiego na Rąbaniskach oraz uporządkowanie zajmowanego terenu w terminie do 15 czerwca.

Kwiecień 2009

W dniu 1 kwietnia TPN wysłał do PZA odpowiedź na pisma złożone z wnioskami w styczniu:
— w odpowiedzi TPN informuje PZA, że sprawa obozowiska na Rąbaniskach została uznana za zamkniętą, natomiast potrzeby bytowe taterników mają być zaspokojone w oparciu o Betlejemkę, z uwzględnieniem jej rozbudowy.
— obozowisko na Szałasiskach będzie funkcjonować do czasu zagospodarowania lokalizacji alternatywnej, tj. pawilonu lub byłego parkingu na Włosienicy (sprawa przeniesienia obozowiska powinna zostać zakończona do końca 2010 roku).

9 kwietnia PZA otrzymał drugą część pisma, w którym TPN poinformował, że obozowisko na Rąbaniskach przeznaczone jest do likwidacji w zamian za możliwość rozbudowy Betlejemki, natomiast „sprawa funkcjonowania obozowiska „Szałasiska” jest aktualnie przedmiotem analiz, których wyniki zdecydują o jego dalszym losie”.

W dniu 14 kwietnia PZA umieścił pismo z TPN na stronie internetowej, z komentarzem łagodzącym stanowisko TPN, wykazując otwarcie dla rozwiązań alternatywnych. Optymistycznie również przyjęto informację, że obozowisko taternickie na Szałasiskach będzie przedmiotem analiz.

27 kwietnia 2009 odbyło się w Krakowie spotkanie przedstawicieli Rady Naukowej TPN, Dyrekcji TPN oraz PZA na którym:
— PZA przedstawił członkom RN TPN projekt rozbudowy noclegowni przy Betlejemce, autorstwa Bartłomieja Kosmana (wg architekta nie ma możliwości rozbudowy samego obiektu), który ze względów estetycznych nie spotkał się z przychylnością Rady, jednak sama idea nie była kwestionowana. Została również zaproponowana pomoc ze strony Rady przy tworzeniu nowego projektu,
— PZA otrzymał zapewnienie, że taternicy nie znajdą się w sytuacji, kiedy obozowiska będą zlikwidowane a nie będą jeszcze funkcjonować rozwiązania alternatywne;
— na dwukrotne zapytanie jednego z członków Rady o termin likwidacji obozowisk — data taka nie została określona,
— PZA zobowiązał się wbrew sobie do przeanalizowania rozwiązań alternatywnych dla obozowiska na Polanie Szałasiska.

Maj 2009

20 maja odbyło się spotkanie na Włosienicy przedstawicieli Dyrekcji TPN i Komisji Tatrzańskiej PZA na którym omawiane były 3 propozycje alternatywne dla obozowiska (PZA podjął się zanalizować je w sezonie letnim):
1) budowa noclegowni w obrębie pawilonu na Włosienicy — PZA otrzymał 2 projekty zagospodarowania pawilonu przez TPN,
2) budowa nowej bazy taternickiej na parkingu na Włosienicy,
3) zagospodarowania terenów na tyłach schroniska w Morskim Oku.

22 maja 2009 na stronie internetowej TPN pojawił się sporządzony na 20 lat Projekt Planu Ochrony TPN, który zakładał:
— bazę noclegową na Hali Gąsienicowej, opartą o rozbudowaną Betlejemkę dla 80 osób,
— brak okresu przejściowego pomiędzy likwidacją obozowisk a pojawieniem się nowej bazy (nie uwzględniał również kosztów tego przedsięwzięcia),
— likwidację obozowiska „Szałasiska” i przeniesienie go w inne miejsce.

W maju ukazał się wiosenny numer kwartalnika Tatry nr (28), w którym znajduje się notka pt. „Tabory na widelcu” (str. 7), autorstwa Szymona Ziobrowskiego, ze zdjęciem ubikacji polowej sugerującym, że obozowiska wykorzystują toalety polowe z dołem chłonnym.
Informujemy, że PZA od wielu lat wykorzystuje przenośne kabiny sanitarne, a w tym roku po raz pierwszy zostały również wynajęte kabiny prysznicowe.
PZA prostuje informację zawartą w notce, ponieważ w trakcie prawie wszystkich spotkań z przedstawicielami różnych instytucji — „istnienie” tych toalet było wykorzystane jako argument przeciwko funkcjonowaniu obozowisk.

Czerwiec 2009

PZA przesłał uwagi i wnioski do Projektu Planu Ochrony TPN, w których:
— wnioskował o przeprowadzenie ekspertyz w rejonie obozowisk w celu określenia ich wpływu na przyrodę Parku i uzależnienie ich dalszego funkcjonowania w zależności od wyników badań,
— zobowiązał się do współpracy z TPN przy opracowywaniu koncepcji ograniczania istniejących i potencjalnych zagrożeń związanych z obozowiskami i nie zgodził się na ich likwidację w sytuacji braku oceny ich wpływu na przyrodę oraz co najważniejsze — braku zapewnionej alternatywy noclegowej dla taterników w innym miejscu niż dotychczasowe obozowiska.
PZA wyraził również głęboką nadzieję, że w związku z bazą tatrzańską usytuowaną w rejonie Morskiego Oka, w połowie czerwca roku 2011 nie znajdzie się w sytuacji takiej, jak w dniu 15 czerwca 2009 w Dolinie Suchej Wody: kiedy obozowisko było likwidowane i nie było zapewnionej alternatywy na okres przejściowy.

Cały czerwiec/połowa lipca

Likwidowane było obozowisko na Rąbaniskach oraz prowadzono rozmowy w sprawie rozwiązania sytuacji noclegowej na Hali Gąsienicowej w sezonie letnim 2009 z powodu braku miejsc:
— wśród propozycji alternatywnych pojawiła się możliwość wynajęcia Gawry i pobliskiego szałasu oraz umieszczenie podestów z namiotami typu beczka koło Betlejemki,
— 29 czerwca biuro PZA otrzymało pismo o możliwości korzystania z Gawry w sezonie 2009. Z obiektu mogliśmy skorzystać dopiero od dnia, w którym była podpisana umowa, czyli od 10 lipca.

Wrzesień 2009

Na stronie TPN pojawia się projekt zadań ochronnych TPN na lata 2010–2014 wraz z uzasadnieniem w którym:
– znajduje się zapis redukujący pojemność noclegową dla taterników na Hali Gąsienicowej z 80 do 40 osób, mimo wcześniejszej przychylności ze strony Rady Naukowej TPN w sprawie budowy noclegowni przy Betlejemce,
— w rejonie Morskiego Oka uwzględnione jest tylko zagospodarowanie pawilonu na Włosienicy.
Zmiany te nie są konsultowane z PZA.

W dniu 22 września PZA przesłał uwagi i wnioski do projektu zadań ochronnych TPN na lata 2010–2014 wśród których m. in. znajdują się:
— wniosek o zmianę zapisu dotyczącego obszarów udostępnianych dla potrzeb bazy noclegowo-taternickiej PZA, który uwzględniałby Gawrę, Szałasiska lub inne miejsca, a nie tylko Betlejemkę i Włosienicę,
— wniosek o zmianę zapisu pojemności noclegowych na Hali Gąsienicowej z 40 na 80 miejsc (zgodnie z ustaleniami podjętymi na spotkaniu z RN TPN i Projektem Planu Ochrony),
— wniosek o dopuszczenie do funkcjonowania obozowiska na Polanie Szałasiska do czasu rozpoznania rzeczywistego oddziaływania obozowiska na środowisko, przy zastosowaniu rozwiązań chroniących środowisko.
Uwagi do Projektu przesłane są do wiadomości Ministerstwa Środowiska oraz Ministerstwa Sportu i Turystyki.

Październik 2009

W dniach 5 i 6 października odbyło się spotkanie przedstawicieli PZA w Ministerstwie Środowiska z Głównym Konserwatorem Przyrody Panem Januszem Zaleskim oraz z Sekretarzem Stanu Panem Stanisławem Gawłowskim, w czasie którego PZA przedstawił sytuację bazy noclegowo-taternickiej na terenie TPN. W wyniku przeprowadzonych rozmów 12 października PZA przesłał pismo do Ministerstwa Środowiska, przedstawiające szczegółowo przebieg rozmów i korespondencji z TPN, wraz z załącznikami z kalendarium, projektami i zdjęciami z obozowisk.

HALA GĄSIENICOWA

W rejonie Hali Gąsienicowej główną bazę taternicko-noclegową stanowi Betlejemka, która w sezonie letnim nie zaspokaja potrzeb taterników. Propozycję wydzierżawienia Gawry od TPN na okres letni, PZA uważa za jedną z najlepszych, jakie pojawiły się zarówno ze strony Związku, jak i TPN. Problemami do rozwiązania na rok 2010 i na następne lata są: liczba osób mogących korzystać z tego obiektu, zgoda na ustawienie przenośnej kabiny sanitarnej na zapleczu budynku, możliwość korzystania z pomieszczenia kuchennego oraz udostępnienie miejsc noclegowych osobom niezrzeszonym, jakimi są m. in. uczestnicy kursów.

MORSKIE OKO

Zgodnie z projektami przedstawionymi PZA dotyczącymi budowy noclegowni na tarasie w obrębie pawilonu PTTK na Włosienicy nastąpiłaby redukcja ilości miejsc noclegowych dla taterników z 72 do około 15–20. Powierzchnia na noclegownię wraz z częścią kuchenną i sanitarną jest ograniczona do 134,84 m2. Uwzględniona w projekcie kuchnia turystyczna ma powierzchnię 11 m2, co również nie przedstawia się optymistycznie w porównaniu z powierzchnią jadalni na Szałasiskach, która przekracza 50 m2.
Przeniesienie obozowiska na teren parkingu spowoduje powstanie problemów związanych z ekspozycją tego miejsca dla wszystkich turystów odwiedzających licznie w okresie letnim Morskie Oko. W przypadku ulokowania obozowiska za schroniskiem w Morskim Oku obawiamy się zagrożenia biologicznego związanego z funkcjonowaniem oczyszczalni ścieków. Ponadto miejsce to znajduje się przy potoku, co powoduje dużą wilgotność otoczenia.

Polski Związek Alpinizmu informuje, że nieustannie zwraca się z prośbami do Dyrekcji Tatrzańskiego Parku Narodowego, Rady Naukowej TPN i Ministerstwa Środowiska o utrzymanie dotychczasowej lokalizacji obozowiska na Polanie Szałasiska z następujących powodów:
— kilkudziesięcioletniej tradycji jego funkcjonowania,
— braku potwierdzonych badaniami informacji o negatywnym wpływie obozowiska na przyrodę TPN,
— położenia obozowiska 150 m od najbardziej uczęszczanego szlaku turystycznego w Tatrach (10 000 osób/dzień),
— wieloletniej gotowości PZA do przeprowadzenia inwestycji w urządzenia ekologiczne, na co TPN nie wyrażał zgody,
— składu chemicznego i zanieczyszczeń w próbce wody pobranej ze źródła, znajdującego się w odległości 35 m od miejsca zrzutu ścieków gospodarczych, która utrzymuje się w 1 klasie jakości zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 20 sierpnia 2008 w sprawie sposobu klasyfikacji stanu jednolitych części wód powierzchniowych (Dz. U. Nr 162, poz. 1008).

Propagowanie i wspieranie inicjatyw na rzecz ochrony przyrody jest jednym z głównych celów statutowych Polskiego Związku Alpinizmu. PZA zawsze był, jest i będzie gotowy do jak najdalszej współpracy mającej na celu ograniczenie wpływu bazy taternickiej na przyrodę Tatr. Ograniczenie tego wpływu jednak nie musi oznaczać likwidacji naszej historycznie i kulturowo ugruntowanej obecności. Zwracamy uwagę, że przy podejmowaniu decyzji o likwidacji obozowiska taternickiego na Polanie Szałasiska nie zostało wzięte pod uwagę przystosowanie środowiska do istniejącego od kilkudziesięciu lat obiektu.
PZA jest gotowy do wszystkich działań na rzecz ochrony przyrody tatrzańskiej, inwestycji w urządzenia proekologiczne oraz do wspólnego rozwiązywania problemów pojawiających w wyniku naszej działalności, jednakże pod warunkiem, że będą one uczciwie postawione, rzetelnie udokumentowane i skierowane na faktyczne, merytoryczne rozwiązania.

Do środowiska wspinaczkowego zwracamy się z wielką prośbą o spokojną i merytoryczną dyskusję, gdyż cały czas prowadzone są rozmowy i korespondencja w sprawie bazy taternickiej PZA.

Komisja Tatrzańska

Polski Związek Alpinizmu

Wersja do druku